Sluuspoort bruist van herinneringen: inloopavond Historische Vereniging verrast

Wie woensdagavond 14 januari Sluuspoort binnenstapte, merkte het meteen: hier gebeurde iets bijzonders. Geen stille archiefzaal, maar een warm bad van stemmen, gelach, verwondering en herkenning. De eerste inloopavond van de Historische Vereniging Zwartsluis bleek een schot in de roos.

Penningmeester Marco Snel opende de avond met zichtbare verrassing over de hoge opkomst. “Dit was een experiment,” vertelde hij, “om te zien of er in het dorp belangstelling is om eens vrijblijvend kennis te maken met ons archief en ons werk.” Die belangstelling bleek ruimschoots aanwezig.

Vrijwilligers en bestuur hadden Sluuspoort omgetoverd tot een reeks uitnodigende plekken waar het verleden van Zwartsluis tot leven kwam. Op een groot scherm passeerden oude ansichtkaarten vanaf 1900. Al na enkele seconden klonken de eerste spontane reacties: “Dat is toch de oude Meppelerdiepbrug?” “Moet je zien, dit is de winkel van mijn opa!”
Beelden werden verhalen, verhalen werden gesprekken.

Op een andere tafel lagen schoolfoto’s uit de periode 1900–1970. Mensen bogen zich eroverheen, wezen, lachten, twijfelden. “Volgens mij is dat juffrouw Schuringa.” “Nee, dat is Jan van de bakker!” “Welke bakker, er waren meer Jannen?” Namen die nog ontbraken konden ter plekke worden ingevuld. Zo groeide het archief, maar vooral: zo groeide het gevoel van samen geschiedenis maken en dat is onmisbaar voor een dorp.

Bijzonder veel aandacht trok ook de beroemde Stoffel Voerman-collectie. Stoffel werd gekscherend de “paparazzi van Zwartsluis” genoemd, en wie de indrukwekkende archiefkast met zo’n 60.000 foto’s zag – keurig gesorteerd op straat, buurt, bedrijf, kerk en gebeurtenis – begreep waarom. Bezoekers bladerden, wezen, verbaasden zich. “Ik wist niet dat dit allemaal bestond,” was een veelgehoorde reactie. Wat deze avond extra waardevol maakte: bezoekers brachten zelf ook fotomateriaal mee. Oude beelden uit laden en dozen kregen ineens een nieuw leven, werden bekeken, besproken en aan het archief toegevoegd.

Ook boven was er van alles te ontdekken. Op een kleiner scherm draaiden historische filmbeelden, terwijl daarnaast de boeken lagen die de vereniging in de loop der jaren heeft uitgegeven. Alle jaargangen van De Sluziger Kroniek waren in te zien.

Mensen zochten naar de paden en de lanen waar ze met hun eerste liefde liepen, naar een geboortehuis dat inmiddels verdwenen is, naar schepen, straten, gezichten. Zoals dat gaat bij een oud fotoalbum: één beeld roept het volgende verhaal op, en voor je het weet ben je een uur verder.

Beneden én boven hing een vrolijk geroezemoes. Het verleden bleek allesbehalve stil.

De conclusie van deze eerste avond was unaniem: bezoekers waren net zo aangenaam verrast als de organisatie zelf. Men noemde het “verbazingwekkend”, “gezellig”, “sociaal verbindend”, “drempelverlagend” en zelfs “een vorm van netwerken met geschiedenis als bindmiddel”. Velen spraken de wens uit dat dit vaker gebeurt.

Wie erbij was, ging naar huis met meer dan alleen herinneringen. Er was het gevoel: dit is óns verhaal. En dat verhaal leeft – zolang we het samen blijven vertellen. Misschien is dat wel de mooiste opbrengst van deze avond. En wie weet: een nieuwe vrijwilliger, een nieuw lid, een nieuwe sponsor als ‘Vriend van de HVZ’ begint precies hier, bij een foto en een verhaal.

Herman Slurink