Hoe kun je een onverschuldigde betaling terugvorderen?
Geplaatst op: 18 juni 2026
(Adv.) Je hebt een onverschuldigde betaling gedaan en wilt dat geld terug, maar je weet niet precies hoe je dat aanpakt. Gelukkig geeft de wet je sterke middelen om onverschuldigde betalingen terug te vorderen, en die middelen zijn toegankelijker dan de meeste mensen denken.
In dit artikel lees je wat een onverschuldigde betaling precies is, welke rechten je hebt en welke stappen je zet om onverschuldigde betalingen succesvol terug te halen.
Wat is een onverschuldigde betaling?
Een onverschuldigde betaling is een betaling die zonder juridische grondslag is gedaan, wat betekent dat er geen overeenkomst, wet of rechterlijke uitspraak was die die betaling verplichtte. De ontvanger heeft het geld dus gekregen zonder daar recht op te hebben.
Onverschuldigde betalingen komen veel vaker voor dan je denkt: van een dubbele factuurbetaling tot een te hoog salaris of een aanbetaling voor een dienst die nooit is geleverd. In al die gevallen heb je als betaler het recht om het bedrag terug te vorderen.
Wanneer is een betaling onverschuldigd?
Een betaling is onverschuldigd wanneer er geen rechtsgrond voor bestaat op het moment van betaling, bijvoorbeeld omdat de onderliggende overeenkomst nietig is, al was ontbonden of simpelweg nooit heeft bestaan. Ook een betaling aan de verkeerde persoon kwalificeert als onverschuldigde betaling.
Veelvoorkomende onverschuldigde betalingen zijn volgens Legals een factuur die twee keer is voldaan, een te hoog bedrag dat per abuis is overgemaakt of een betaling aan een schuldeiser wiens vordering al was verjaard. In al die gevallen staat de wet aan de kant van de betaler.
Wat zijn je rechten bij een onverschuldigde betaling?
De wet verplicht de ontvanger van een onverschuldigde betaling om dat bedrag terug te betalen, en die verplichting ontstaat automatisch op het moment dat de onverschuldigde betaling is gedaan. Je hoeft daar geen rechter aan te pas te laten komen om dat recht te hebben.
Wat veel mensen niet weten is dat de ontvanger van onverschuldigde betalingen ook rente verschuldigd kan zijn over de periode dat hij het geld ten onrechte onder zich heeft gehouden. Dat maakt terugvordering in sommige gevallen nog aantrekkelijker.
De wettelijke basis: artikel 6:203 BW
Artikel 6:203 van het Burgerlijk Wetboek regelt expliciet dat wie een onverschuldigde betaling ontvangt verplicht is die terug te geven, en die bepaling geldt zowel voor geldbetalingen als voor de levering van zaken zonder rechtsgrond. De onverschuldigde betaling hoeft niet per ongeluk te zijn gedaan om teruggevorderd te kunnen worden.
Moet de ontvanger altijd terugbetalen?
In principe is de ontvanger van onverschuldigde betalingen altijd verplicht tot terugbetaling, maar er zijn situaties waarin die plicht wordt beperkt. Dat is het geval als de ontvanger te goeder trouw het geld al heeft uitgegeven en daardoor aantoonbaar nadeel lijdt.
Hoe vorder je een onverschuldigde betaling terug?
Een onverschuldigde betaling terugvorderen begint altijd buiten de rechtszaal, want in de meeste gevallen is een schriftelijke aanmaning voldoende om de ontvanger tot terugbetaling te bewegen. Pas als dat niet werkt, zijn verdere stappen nodig om onverschuldigde betalingen via de rechter terug te halen.
Wie snel en gestructureerd handelt, staat juridisch het sterkst en voorkomt dat de verjaringstermijn ongemerkt verstrijkt. De onderstaande stappen geven een heldere aanpak voor het terugvorderen van een onverschuldigde betaling.
Stel de onverschuldigde betaling schriftelijk vast
Documenteer de onverschuldigde betaling zo concreet mogelijk door betalingsbewijzen, bankafschriften en correspondentie te verzamelen die aantonen dat er zonder rechtsgrond is betaald. Hoe sterker het bewijs, hoe groter de kans op een snelle terugbetaling zonder juridische procedure.
Stuur een sommatie met terugbetalingstermijn
Stuur de ontvanger een schriftelijke sommatie waarin je de onverschuldigde betaling benoemt, het bedrag vermeldt en een redelijke termijn stelt waarbinnen terugbetaling moet plaatsvinden. Een termijn van veertien dagen is gebruikelijk en geeft de ontvanger voldoende gelegenheid te reageren.
Schakel een advocaat in bij uitblijvende reactie
Reageert de ontvanger niet of weigert hij de onverschuldigde betaling terug te storten, dan is het moment aangebroken om een advocaat in te schakelen die namens jou verdere juridische stappen onderneemt. Een advocatenbrief heeft in de praktijk vaak meer effect dan een sommatie van de betaler zelf.
Stap naar de rechter
Als alle andere wegen zijn afgesloten, kan de terugvordering van onverschuldigde betalingen worden voorgelegd aan de rechter, die op basis van artikel 6:203 BW de ontvanger kan verplichten tot terugbetaling. Bij vorderingen tot 25.000 euro is de kantonrechter bevoegd, wat de procedure relatief toegankelijk en betaalbaar maakt.
Wat als de ontvanger het geld al heeft uitgegeven?
Wanneer de ontvanger van onverschuldigde betalingen het geld al heeft uitgegeven, wordt terugvordering complexer maar zeker niet onmogelijk. De wet biedt in dat geval een alternatieve juridische grondslag die alsnog tot terugbetaling kan leiden.
Hoe de rechter oordeelt hangt af van de vraag of de ontvanger te goeder trouw was op het moment dat hij de onverschuldigde betaling ontving en of hij door de terugbetaling in een slechtere positie zou komen dan als hij het geld nooit had ontvangen.
Wanneer vervalt de terugbetalingsplicht?
De terugbetalingsplicht bij onverschuldigde betalingen vervalt niet zomaar, maar kan worden beperkt als de ontvanger aantoont dat hij door terugbetaling in een nadelige positie komt die hij niet had als hij de betaling nooit had ontvangen. Die zogenoemde ontvangersverweersregel wordt door rechters terughoudend toegepast en biedt de ontvanger slechts in uitzonderlijke gevallen bescherming.
Hoe lang heb je de tijd om een onverschuldigde betaling terug te vorderen?
Het recht om onverschuldigde betalingen terug te vorderen is niet onbeperkt in de tijd, want ook hier geldt een verjaringstermijn waarna je aanspraak vervalt. Wachten is dus geen optie als je weet dat er een onverschuldigde betaling is gedaan.
Wie de verjaringstermijn laat verstrijken zonder actie te ondernemen, verliest het recht om de onverschuldigde betaling via de rechter terug te vorderen, ook als inhoudelijk volledig vaststaat dat er zonder rechtsgrond is betaald.
De vordering tot terugbetaling van onverschuldigde betalingen verjaart na vijf jaar, wat betekent dat je binnen die termijn actie moet ondernemen om je recht te behouden. Die termijn is in de meeste gevallen ruim voldoende, maar bij oudere betalingen is het verstandig om snel te handelen.
