PLOMPEÏ: Een archeologische sensatie in De Wieden

Mijn mooiste ontdekkingen van de laatste tijd gebeuren niet met een schop in de grond, maar met een wandeling langs een sloot. Dat besefte ik vorige week maar weer eens tijdens een zwerftocht door De Wieden. Het was zo’n ochtend waarop het moeras nog half lag te dromen en alleen een enkele rietzanger zijn aanwezigheid kenbaar maakte. Ik liep gedachteloos langs een slootrand toen mijn oog viel op iets merkwaardigs tussen de bladeren van de gele plomp. Daar stak, half verborgen in het water, een klein kruikje omhoog. Tenminste, zo leek het.

Het voorwerp had een sierlijke hals, een ronde buik en de verweerde uitstraling van een eeuwenoud aardewerken vaasje. De tand des tijds had er duidelijk aan geknaagd. Het leek alsof het zojuist uit een archeologische opgraving was opgediept. Ik keek nog eens goed. Het bleek de aangevreten zaadknop van een gele plomp te zijn. Maar toen was het kwaad al geschied. Mijn verbeelding sloeg op hol. Want wat als dit helemaal geen plantenresten waren? Wat als hier, diep verscholen in de moerassen van De Wieden, de overblijfselen lagen van een vergeten beschaving? Een stad die ooit bloeide, maar door een natuurramp werd verzwolgen? Iedereen kent immers het verhaal van Pompeï.

In het jaar 79 na Christus bedolf de uitbarsting van de Vesuvius een complete stad onder een verstikkende regen van as en puimsteen. Eeuwenlang bleef zij verborgen, totdat archeologen haar weer blootlegden. Tot op de dag van vandaag worden daar nog nieuwe vondsten gedaan en krijgen we steeds meer inzicht in het leven van haar bewoners. Waarom zou Overijssel niet zijn eigen Pompeï hebben gehad?

Een stad die niet door vuur en zwavel werd getroffen, maar door water, veen en moeras. Een stad die langzaam wegzonk in de geheimzinnige diepten van De Wieden. Een stad met een naam die in geen enkel geschiedenisboek voorkomt: Plompeï.

Vanaf dat moment veranderde mijn wandeling in een eenmans wetenschappelijke expeditie van de hoogste orde. Gewapend met camera en een gezonde dosis moed begon ik aan een systematisch onderzoek van het terrein. Dat bleek geen eenvoudige opgave. De moerasgebieden van De Wieden zijn in deze tijd berucht. Niet alleen vanwege hun ontoegankelijkheid, maar ook vanwege de agressieve inheemse fauna. Meer dan eens werd ik aangevallen door eskaders blinde dazen die kennelijk weinig respect hebben voor archeologische activiteiten. Ook andere stekerige en zoemende bewoners van het moeras deden hun uiterste best om de opgravingen voortijdig te beëindigen.

Maar echte onderzoekers geven niet op. Ochtend na ochtend keerde ik terug. En de resultaten waren verbluffend. Steeds meer aardewerk kwam aan het licht. Sierlijke vazen. Robuuste kruiken. Amforen en opslagpotten. Sommige exemplaren waren opvallend goed bewaard gebleven, andere vertoonden duidelijke sporen van ouderdom en erosie. Resten van kunstzinnige afbeeldingen zijn nog zichtbaar. Kennelijk had de ondergang van Plompeï zich niet in één dag voltrokken. Het moeras had eeuwenlang aan de vondsten geknabbeld.

Inmiddels ben ik ervan overtuigd dat hier nog veel meer verborgen ligt. Hunebedden, een kapel of tempel. Misschien zelfs een in kruiken bewaard verloren archief van de Plompeïsche beschaving.

Voorlopig beperk ik mij tot het presenteren van de eerste ontdekkingen. De wetenschappelijke wereld zal ongetwijfeld met grote belangstelling kennisnemen van deze spectaculaire vondsten.

En mocht iemand twijfelen aan de echtheid ervan, dan raad ik aan om zelf eens een wandeling door De Wieden te maken. Kijk daarbij niet alleen vooruit, maar ook eens naar beneden. De mooiste schatten liggen vaak verborgen op plaatsen waar niemand ze verwacht. Zelfs als ze uiteindelijk gewoon gele plompen blijken te zijn.

Onderstaande foto’s tonen de eerste archeologische vondsten uit het verzonken Plompeï.

Herman Slurink