Een festival van kleuren (Column Herman Slurink)

Zwerven naar de herfst

Er zijn van die plekken waar je eigenlijk helemaal niets hoeft te zoeken. Je hoeft er alleen maar te zijn. Een sloot, een rietkraag, wat stilstaand water en een pad dat nergens in het bijzonder naartoe lijkt te gaan. En toch kan juist daar zomaar een wereld voor je opengaan. Dat is misschien wel de reden waarom ik zo graag door De Wieden en De Olde Maten zwerf. Ik heb zelden een vast doel wanneer ik mijn camera pak. Ik loop maar wat. Een beetje langs een sloot, dan weer een trekgat, soms een pad waarvan ik niet eens weet waar het uitkomt. Het landschap bepaalt uiteindelijk zelf waar ik stilsta.

Dan blijkt het water geen gewoon water meer te zijn. Het wordt een spiegel waarin de hemel zich vermengt met bladeren en licht. Onder het oppervlak ontstaat een wereld van kleuren en vormen die soms nauwelijks werkelijk lijkt. Krabbescheer, plompeblad, veenmos en allerlei andere waterplanten vlechten zich door elkaar en vormen patronen die geen schilder ooit precies zou kunnen namaken.

En soms helpt een beetje verbeelding

Een aangevreten zaadknop van een gele plomp wordt zomaar een eeuwenoude kruik. Een sloot verandert in een verborgen archeologische vindplaats en voor je het weet loop je door Plompeï, die mysterieuze verdwenen stad die natuurlijk nooit heeft bestaan, maar die je tijdens zo’n wandeling toch even kunt zien. Dit jaargetijde doet de plompebladeren krullen en vervormen waardoor het lijkt of zelfs de ruïnes van enorme bouwwerken boven water komen. Misschien is dat wel de waarde van verbeelding. Ze maakt de werkelijkheid niet minder werkelijk, maar juist groter.

Nu augustus langzaam ten einde loopt, verandert ook het landschap. De wilde witte waterlelies hebben hun mooiste tijd gehad. In juni en juli stonden ze volop te bloeien; nu zijn de meeste bloemen verdwenen en gaat de plant verder met een ander belangrijk onderdeel van haar bestaan: de vorming van zaad, onder water en grotendeels aan het oog onttrokken.

Ook de gele plomp maakt zich op voor de overgang naar een volgend seizoen. In een warme zomer kan zij nog wat langer doorgaan met bloeien, maar ook daar loopt het einde van de zomerbloei in zicht. Sommige waterlelies en gele plompen komen nog tot een knop maar de energie ontbreekt om nog één keer de volle bloei te bereiken. Dan volgt de overgave in een verstilde schoonheid.

Op het wateroppervlak verandert het landschap stilaan in een ongekende veelheid aan kleuren waarmee de opmaat naar de herfst is ingezet. Misschien zijn ze dit jaar wel extra nadrukkelijk aanwezig en intens. De langdurige warmte heeft voor veel algengroei gezorgd en juist die verandering geeft het water soms een bijna schilderachtige uitstraling.

De natuur houdt zich niet bezig met het idee dat iets voorbijgaat. Een bloem die verwelkt, heeft haar werk niet mislukt. Zij gaat eenvoudig verder. Wat boven water zichtbaar was, verdwijnt naar beneden en wordt onderdeel van een volgend proces. Het ene seizoen maakt plaats voor het andere. Daarom vind ik de herfst eigenlijk geen afscheid van de zomer. Het is een nieuwe uitnodiging om te kijken.

De natuur verandert voortdurend van gedaante. Wat in het voorjaar frisgroen en kwetsbaar begon, bereikt in de zomer zijn volle pracht en trekt zich daarna langzaam terug. Niet om te verdwijnen, maar om ruimte te maken voor wat volgt. Zelfs het afsterven heeft betekenis. Wat nu verdwijnt, wordt later weer voeding voor het geheel. Misschien geldt dat ook voor onszelf. De natuur houdt ons telkens weer een spiegel voor.

We zijn geneigd vooral te kijken naar wat bloeit, groeit en zichtbaar succes heeft. Maar de natuur vertelt een ander verhaal. Niet alles hoeft voortdurend in bloei te staan. Er is een tijd om te verschijnen en een tijd om je terug te trekken. Een tijd om gezien te worden en een tijd om ongezien verder te groeien. En zo blijf ik maar zwerven. Met de camera in de hand, zonder route en zonder veel haast. Want iedere dag ligt er weer iets te wachten dat gisteren nog niet te zien was. Soms is het een kleur, soms een vorm, soms een vogel die plotseling uit het riet opvliegt. En soms is het alleen maar het licht dat precies op het juiste moment op het water valt. De wereld is niet veranderd. Mijn manier van kijken wel.

Misschien is dat uiteindelijk het grootste avontuur van allemaal. Dat je op een gewone dag langs een gewone sloot loopt en ineens ontdekt dat er niets gewoons aan is. De herfst komt eraan. Ik ben benieuwd wat hij mij deze keer laat zien.

Herman Slurink